แผนติดตามผลผลิต ( Outcome Mapping)
เพราะความสำเร็จของโครงการ หาใช่เพียงการทำกิจกรรม หรือได้ผลผลิตตามต้องการเท่านั้น แต่เป็นการเรียนรู้ร่วมกันของคนทำงาน ที่จะยกระดับศักยภาพของตนเองและทีมให้สูงขึ้น ทำได้มากขึ้น ทำได้ดีขึ้นเรื่อยๆ ความสำเร็จของโครงการ จึงให้น้ำนักของการตอบคำถามที่ว่า เราเรียนรู้อะไรจากสิ่งที่ได้ทำ และเกิดขึ้นบ้าง ไว้ค่อนข้างมาก
แผนติดตามผลผลิต
จึงเป็นเครื่องมือหนึ่งที่จะช่วยคณะผู้ดำเนินโครงการ รู้ละเข้าใจร่วมกันว่าผลผลิตของโครงการที่จะนำไปสู่ความสำเร็จอย่างที่คาดหวังนั้นคืออะไร จะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ผ่านการปรากฏขึ้นของสิ่งบ่งชี้ต่างๆ ในระหว่างทางการดำเนินโครงการ ภายใต้การดำเนินกิจกรรมที่ออกแบบไว้ ตลอดจนเนื้องานความสัมพันธ์ต่างๆ ในโครงการ ที่ผูกโยงกัน ก่อให้เกิดความสำเร็จร่วมกัน
อีกทั้งยังเป็นเครื่องมือที่จะช่วยให้คณะทำงานมองเห็นถึงช่วงจังหวะเวลาที่จะได้มีการสรุปผลการดำเนินงาน การสรุปบทเรียนเพื่อทบทวน และปรับปรุงกระ บวนการดำเนินงาน ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ของงานและกำหนดเป็นข้อตกลงการทำงานของคณะงานอีกด้วย
นอกจากนี้ แผนติดตามผลผลิต ยังจะเป็นเครื่องมือในการสื่อสารทำความเข้าใจกับสถานรณชนที่สนใจ ให้สามารถมองเห็นสิ่งที่จะเกิดขึ้นในโครงการได้ และ หากเขามีความสนใจที่จะร่วมดำเนินงานกับโครงการ เขาก็จะมองเห็นช่องทางและช่วงจังหวะเวลาที่จะเข้ามาร่วมงานกับเราได้อย่างชัดเจน
ทำแผนติดตามผลผลิตอย่างง่ายๆ
ฐานคิดของแผนติดตามผลผลิตนี้ มาจาก 2 ฐานคิดของการวางแผนและการออกแบบโครงการ คือ logical framework ที่เชื่อว่า ถ้าทำกิจกรรมอย่างนี้ ก็ควรจะได้ผลผลิตย่างนั้น และ ฐานคิดเรื่อง Outcome mapping ที่ให้น้ำหนักการเปลี่ยนแปลงอย่างเป็นพัฒนาการของภาคี ซึ่งในที่นี้แผนติดตามผลผลิต เราจะใช้น้ำหนักกับการติดตาม พัฒนาการ ของผลผลิต อันจะเกิดจากกิจกรรมที่เราออกแบบและลงมือไปตามช่วงเวลา ผ่านตัวบ่งชี้และเกณฑ์วัด ที่เรากำหนดขึ้นนั้นเอง
ดังนั้นการทำแผนติดตามผลผลิต จึงต้องการข้อมูลเบื้องต้นเพื่อประกอบการจัดทำแผน ได้แก่ เป้าหมาย โครงการ ผลผลิตที่คาดหวัง กิจกรรมที่โครงการจะดำเนินงาน และปฏิทินการดำเนินกิจกรรม เพื่อนำมาวิเคราะห์ และกำหนดตัวบ่งชี้ และคาดการช่วงเวลาที่จะเกิดผลผลิตนั้นๆ ทั้งนี้
เป้าหมายโครงการ ควรเป็นการบบรรยายลักษณะ หรือสภาพการสุดท้ายของสิ่งที่โครงการจะทำให้เกิดในช่วงระยะเวลาโครงการ ไม่ควรเป็นคำ keyword สั้นๆ อย่างเดียว ที่อาจทำให้เกิดความคาดเคลื่อนของความเข้าใจร่วมกันได้ เช่นคำว่า เข้มแข็ง ยั่งยืน ศักยภาพ มีพลัง ต้นแบบ จัดการข้อมูล เป็นต้น เหล่านี้สามารถตีความได้มาก และหลากหลายด้วยความรู้และประสบการณ์เดิมของแต่ละคน เช่น
จังหวัดลพบุรี มีพลเมืองมีคุณภาพ มีขบวนประชาสังคมมีพลัง สร้างสังคม ชุมชน แห่งการเรียนรู้ ให้ผู้คนมีสำนึกรักถิ่นเกิดตระหนักและให้ความสำคัญกับคุณค่าของจังหวัดอนุรักษ์ และสืบทอดภูมิปัญญาของท้องถิ่นตลอดจนนำมาปรับใช้ใน วิถีชีวิตปัจจุบันได้อย่ากลมกลืน
ผลผลิตโครงการ ซึ่งควรถูกบรรยายให้เห็นถึงลักษณะ หรือสภาพของผลผลิตนั้นให้เห็นชัดเจนเช่นกัน ด้วยเหตุผลเช่นเดียวกับการบ่งบอกเป้าหมายของโครงการ ประโยชน์อีกด้านหนึ่งของการบรรยายโดยละเอียดคือ ลักษณะเหล่านั้นสามารถนำไปเป็นตัวชี้วัดผลผลิตได้เลย เช่น แกนนำมีศักยภาพในการดำเนินงานและขยายงานได้
แกนนำประชาสังคมในพื้นที่ปฏิบัติการ ได้รับการพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่อง โดยมีศักยภาพในการเป็นวิทยากรกระบวนการ และเป็นนักวิจัยชุมชน ที่สามารถรวบรวมข้อมูล ความรู้ สังเคราะห์และถอดเป็นบทเรียนการทำงาน การปฏิบัติการในชุมชนของตน ตลอดจนมีความสามารถในการประสานหน่วยงานต่างๆ เพื่อทำให้เกิดความร่วมมือกันทำงานในระยะยาว
กิจกรรมโครงการ อาจระบุเพียงชื่อกิจกรรมที่จะดำเนินงานก็ได้ หากเป็นความเข้าใจร่วมกันของคณะทำงานอยู่แล้วว่า แรงที่ลงไป จะออกดอก และเกิดผลอะไรต่อไป หากยังไม่ชัดเจนก็ควรระบุให้ชัดว่าแต่ละกิจกรรมจะทำอะไรให้เกิดขึ้นบ้าง ที่จะส่งลูกไปเป็นผลผลิตของโครงการ |
