ห่างออกไปทางทิศตะวันตกของตัวจังหวัดปราจีนบุรี ประมาณ 20 กิโลเมตร เป็นชุมชนอีกแหล่งหนึ่งที่มีประวัติมาช้านาน คืออำเภอบ้านสร้าง ตั้งอยู่บนฝั่งแม่น้ำบางประกง สภาพพื้นเป็นที่ลุ่มเหมาะสำหรับการทำนา ปัจจุบันส่วนใหญ่เปลี่ยนอาชีพมาทำการเลี้ยงกุ้งและเลี้ยงปลากระชังเป็นจำนวนมากเนื่องจากมีรายได้ดี แต่การประกอบอาชีพทำนายังเป็นอาชีพหลัก นอกจากนี้ยังมีอุตสาหกรรมท้องถิ่นที่มีชื่อเสียงของอำเภอบ้านสร้างคือ การทอเสื่อซึ่งสร้างรายได้ให้กับท้องถิ่นเป็นจำนวนมาก ขณะนี้ทางการได้ส่งเสริมอาชีพการทอเสื่ออย่างจริงจัง โดยเห็นว่าเป็นศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน ที่คนอนุรักษ์ไว้ให้คนรุ่นหลังได้รู้จักและสืบทอดเป็นมรดกที่มีค่าของท้องถิ่นต่อไป
- เดิมท้องที่ที่อำเภอนี้เรียกกันว่าบ้านช้างเพราะสมัยนั้นบริเวณนี้เป็นที่อยู่อาศัยของช้างต่อมาราษฎร ทางเหนืออพยพมาตั้งหลักแหล่งทำมาหากินเป็นจำนวนมาก สำเนียงชื่อเรียกจึงเพี้ยนเป็น บ้านช่าง เมื่อตั้งเป็นอำเภอแล้วจึงได้ชื่อว่า บ้านสร้าง อำเภอบ้านสร้างเป็นอำเภอหนึ่งที่มีความหลากหลายของเรื่องระบบนิเวศน์ และเป็นศูนย์ร่วมแห่งอารยธรรมมาแต่ครั้งเก่าก่อน มีขนบธรรมเนียม จารีตประเพณีและวัฒนธรรมที่น่าสนใจในท้องถิ่นอย่างมากมาย
- มีความอุดมสมบูรณ์ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติ จัดได้ว่าเป็นแหล่งการประกอบอาชีพที่น่าสนใจอีกแห่งหนึ่งมีการสร้างรายได้จาก แหล่งทรัพยากรธรรมชาติในหลายแง่มุม แหล่งน้ำที่สำคัญของอำเภอบ้านสร้าง คือ แม่น้ำปราจีนบุรีเป็นพื้นที่ตอนปลายของลุ่มน้ำ ปราจีนบุรีก่อนจะไหลไปตำบลบางแตนแม่น้ำรวมกับนครนายกไหลไปบรรจบกันเป็นแม่น้ำบางประกงจากนั้นจึงไหลไปสู่จังหวัดฉะเชิงเทรา ผ่านอำเภอบางน้ำเปรี้ยว อำเภอบางคล้า อำเภอเมือง อำเภอบ้านโพธิ์ไหลลงสู่อ่าวไทยที่อำเภอบางประกง จังหวัดฉะเชิงเทราตามลำดับ
- อาชีพทางการเพาะเลี้ยงปลาในกระชัง เป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับคนอำเภอบ้านสร้างเป็นอย่างดี โดยการเลี้ยงส่วนใหญ่ ได้มีการจัดทำกระชังทุ่นลอย ที่ยื่นลงไปในแม่น้ำ ที่ใช้พื้นที่ริมแม่น้ำเป็นบริเวณเดียวกับบริเวณที่ดินของชาวบ้านเอง บางกลุ่มที่ไม่มีที่เป็นของตนเองก็ได้หาเช่าที่ของคนที่ไม่ได้ทำประโยชน์ในอาชีพดังกล่าวพันธุ์ปลาส่วนใหญ่ที่ใช้เลี้ยง ได้แก่ปลาทับทิม ซึ่งเป็นปลาที่ตลาดต้องการเป็นจำนวนมาก และเป็นปลาที่ประชาชนส่วนใหญ่นิยมบริโภค ตลาดของปลาทับทิมจึงมีอัตราการขยายตัวอย่างรวดเร็ว จึงเป็นอีกอาชีพหนึ่งที่สร้างรายได้ให้แก่คนบ้านสร้างเป็นอย่างดี
- จัดหาพันธุ์ปลา ได้จัดหาซื้อพันธ์ปลาจากฟาร์มที่มีคุณภาพในการเพาะเลี้ยงในท้องถิ่น อาหารสำหรับเลี้ยงปลาเป็นอาหารสำเร็จรูป (อาหารเม็ด) ที่ใช้ในการเลี้ยงปลาทับทิมโดยตรง ซึ่งมีขายตามท้องตลาดโดยทั่วไป แต่ในการเลี้ยงที่ต้องใช้อาหารจำนวนมาก ทางผู้เลี้ยงจะติดต่อกับทางบริษัทผู้ค้าอาหารโดยตรงเพื่อเป็นการลดต้นทุนในการผลิตไปในตัว |
